Saturday
18 Nov 2017

ഗീതാഞ്ജലിയും നൊബേല്‍ സമ്മാനവും

By: Web Desk | Tuesday 14 November 2017 6:41 AM IST

ജോസ് ചന്ദനപ്പള്ളി

1913 നവംബര്‍ 14-ന് വൈകുന്നേരമാണ് ടാഗോറിന്റെ കവിസുഹൃത്തായ സതേ്യന്ദ്രനാഥദത്തയുടെ ഒരു ടെലഗ്രാം, സന്തോഷവാര്‍ത്തയുമായി ശാന്തിനികേതനിലെത്തുന്നത്. ”രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന് സാഹിത്യത്തിനുളള നൊബേല്‍ സമ്മാനം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.” ശാന്തിനിതേനിലെ കുട്ടികള്‍ സന്തോഷം കൊണ്ട് തുളളിച്ചാടി. സത്യത്തില്‍ നൊബേല്‍ സമ്മാനത്തെക്കുറിച്ച് വലിയ അറിവൊന്നും ആ കുരുന്നുകള്‍ക്കില്ലായിരുന്നു. എങ്കിലും തങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ഗുരുജിക്ക് എന്തോ വലിയ ഒരു അംഗീകാരം ലഭിച്ചു എന്നവര്‍ മനസ്സിലാക്കി. രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിനൊപ്പം അന്നവിടെ അതിഥിയായി ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രസിദ്ധ ഇംഗ്ലീഷ് ഇന്‍ഡോളജിസ്റ്റ് എഡ്‌വേര്‍ഡ് തോംപ്‌സണ്‍ ആശ്രമവിദ്യാലയത്തിലെ കുട്ടികളുടെ അന്നത്തെ സന്തോഷത്തെക്കുറിച്ച് തന്റെ പുസ്തകത്തില്‍ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. പുരസ്‌കാരലബ്ധിയില്‍ ടാഗോറിനെ ആദ്യമായി അഭിനന്ദിക്കാനുളള ഭാഗ്യവും തോംപ്‌സണായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പിന്നീട് ടാഗോറിന്റെ ജീവചരിത്രകാരനെന്ന ഖ്യാതിയും നേടി.
ടാഗോര്‍ ബംഗാളിഭാഷയില്‍ എഴുതിയ 157 കവിതകള്‍ അടങ്ങിയ നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരം നേടിയ ”ഗീതാഞ്ജലി” 1910 ആഗസ്റ്റ് 14-ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. പിന്നീട് ടാഗോര്‍ തന്നെ ”ഗീതാജ്ഞലി”യിലെ 53 കവിതകളും മറ്റ് 50 കവിതകളും ചേര്‍ത്ത് 103 കവിതകള്‍ ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തി.
ഇംഗ്ലണ്ടിലെത്തിയ ടാഗോര്‍ അവിടുത്തെ പ്രശസ്ത ചിത്രകാരനും സുഹൃത്തുമായ റോഥന്‍ സ്റ്റൈനിനെ കണ്ടുമുട്ടുകയും ”ഗീതാഞ്ജലി” അദ്ദേഹത്തെ ഏല്‍പ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. റോഥന്‍സ്റ്റൈന്‍ ആ കവിതകള്‍ പ്രശസ്ത ഐറിഷ് കവി ഡബ്ല്യു ബി യേറ്റ്‌സിനെയും നിരൂപകന്മാരായ എ സി ബ്രാഡ്‌ലിയെയും സ്റ്റാഫോര്‍ഡ് ബ്രുക്കിനെയും കാണിച്ചു. ഇതിനിടെ ”ലണ്ടനിലെ ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റിയുടെ” ആഭിമുഖ്യത്തില്‍ ”ഗീതാഞ്ജലി” ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ മിനുക്കി 1912 നവംബര്‍ 1-ന് 750 കോപ്പികള്‍ ആദ്യപതിപ്പായി അച്ചടിച്ചു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ലോക പ്രശസ്ത ഐറീഷ് കവി ഡബ്ല്യു ബി യേറ്റ്‌സ് ആണ് ഇംഗ്ലീഷ് ഗീതാഞ്ജലിയ്ക്ക് അവതാരിക എഴുതിയത്. ലണ്ടനിലെ ഹോട്ടലില്‍ യേറ്റ്‌സും ടാഗോറും ഒന്നിച്ചു താമസിക്കുന്ന ദിവസങ്ങളില്‍ ”ഗീതാഞ്ജലി”യിലെ കവിതകള്‍ യേറ്റ്‌സ് അതിമനോഹരമായി ചൊല്ലുമായിരുന്നു. അത് കേള്‍ക്കാന്‍ ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യലോകത്തിലെ പ്രമുഖര്‍ ആ ഹോട്ടലില്‍ ഒന്നിച്ചുകൂടുമായിരുന്നു. ടാഗോറിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് ഗീതാജ്ഞലിയിലെ കവിതകളെ വാള്‍ട്ട് വിറ്റ്മാന്‍ പ്രചാരം നല്‍കിയ മുക്തചന്ദസിലായിരുന്നു രചിക്കപ്പെട്ടത്.
നഷ്ടപ്പെട്ട ഗീതാജ്ഞലി
1912-ല്‍ കുടുംബ സമേതം ലണ്ടനിലേയ്ക്കുളള യാത്രക്കിടയില്‍, ഭൂഗര്‍ഭ തീവണ്ടിയില്‍ ”ഗീതാഞ്ജലി”യുടെ ഇംഗ്ലീഷ് കൈയെഴുത്തു പ്രതി അടങ്ങിയ പെട്ടി നഷ്ടപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, ലണ്ടന്‍ അണ്ടര്‍ഗ്രൗണ്ട് തീവണ്ടി സ്റ്റേഷനിലെ, യാത്രക്കാരുടെ നഷ്ടപ്പെട്ട സാധനങ്ങള്‍ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഓഫീസില്‍ നിന്നാണ് അത് കണ്ടെത്തിയത്. സാഹിത്യ നൊബേല്‍ നേടിയ ഗീതാഞ്ജലി ഒട്ടനവധി ഭാഷകളിലേക്ക് തര്‍ജ്ജമ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ”ഗീതാഞ്ജലി” മലയാളത്തിലേക്ക് കവി ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
പ്രശസ്ത ആംഗലേയ കവി ടി എസ് മൂര്‍ ആണ് ടാഗോറിന്റെ പേര് നൊബേല്‍ അവാര്‍ഡിനായി നിര്‍ദേശിച്ചത്. യൂറോപ്പിലും അമേരിക്കയിലുമുളള പ്രമുഖ സാഹിത്യകാരന്മാര്‍ക്കും നിരൂപകര്‍ക്കുമെല്ലാം ”ഗീതാഞ്ജലി” ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു. ഭാരതത്തിന്റെ ദേശീയഗാനം ജനഗണമനയും ”അമര്‍ സോനര്‍ ബംഗ്ല” എന്നു തുടങ്ങുന്ന ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ദേശീയഗാനവും ”ഗീതാഞ്ജലി”യില്‍ നിന്നും എടുത്തിട്ടുളളതാണ്.
പ്രസംഗിക്കാത്ത പ്രസംഗം
1913 ഡിസംബര്‍ 10-ന് സ്വീഡനില്‍ നടന്ന നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരദാന ചടങ്ങില്‍ പങ്കെടുക്കാന്‍ ടാഗോറിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. പിന്നീട് ടാഗോര്‍, അവാര്‍ഡ് ഏറ്റു വാങ്ങുന്നത് 1914 ജനുവരിയില്‍ അന്നത്തെ കൊല്‍ക്കത്ത ഗവര്‍ണറില്‍ നിന്നാണ്. എന്നാല്‍ സ്വീഡനില്‍ നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരം സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് ടാഗോര്‍ നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിലെ ഉപനിഷത് വാക്യങ്ങള്‍ പ്രശസ്തമാണ.് ചടങ്ങില്‍ അവാര്‍ഡ് പ്രഖ്യാപിച്ച് എട്ടുവര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കുശേഷം, ടാഗോര്‍ അയച്ചുകൊടുത്ത വാചകങ്ങള്‍, അവാര്‍ഡ് സ്വീകരണ പ്രസംഗം എന്ന നിലയില്‍ സാഹിത്യ നൊബേല്‍ അക്കാദമി സൂക്ഷിച്ചു വയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. ടാഗോര്‍ സാഹിത്യത്തെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തിയ ഇന്ദ്രനാഥ് ചൗധരി എന്ന സാഹിത്യപണ്ഡിതനാണ് ഇക്കാര്യം ഈയിടെ വെളിപ്പെടുത്തിയത്.
കളളന്‍ മോഷ്ടിച്ച നൊബേല്‍
അന്ന് 5000 പവനാണ് നൊബേല്‍ സമ്മാന തുക. നൊബേല്‍ സമ്മാനമൊക്കെ സ്വീകരിച്ചതിന് ശേഷം സമ്മാന മെഡലുകളുള്‍പ്പെടെയുളള അമൂല്യവസ്തുക്കള്‍ ടാഗോര്‍ ശാന്തിനികേതനില്‍ തന്നെ സൂക്ഷിച്ചു.
അവിടെ നിന്നും അനുപമമായ ആ നിധി ആരോ കവര്‍ന്നു. 2004 മാര്‍ച്ച് 25-ാം തീയതി ശാന്തിനികേതനില്‍ നിന്നുളള വാര്‍ത്ത ഏറെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. ശാന്തിനികേതനിലെ രബീന്ദ്ര മ്യൂസിയത്തില്‍ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന നൊബേല്‍ സമ്മാന മെഡലും മറ്റ് അമൂല്യ വസ്തുക്കളും മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു എന്നുളളതായിരുന്നു ആ വാര്‍ത്ത. 206 ഗ്രാം തൂക്കമുളള 18 കാരറ്റ് സ്വര്‍ണമെഡലും പ്രശസ്തിപത്രവും ടാഗോറിന്റെ അപൂര്‍വവും വിശിഷ്ടവുമായ അന്‍പതോളം സ്വകാര്യസമ്പാദ്യങ്ങളും അന്നു മോഷണം പോയി. സിബിഐ അനേ്വഷിച്ചെങ്കിലും കളളനെക്കുറിച്ച് ഒരു തുമ്പും കിട്ടിയില്ല. സാഹിത്യപുരസ്‌കാര ലബ്ധിക്ക് 103 വര്‍ഷമായിട്ടും കളളനെ കണ്ടെത്താന്‍ ഇതുവെര കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. അനേ്വഷണം 2009-ല്‍ അവസാനിപ്പിച്ചു.
എന്നാല്‍ മോഷണം പോയ നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരത്തിന് പകരമായി സ്വര്‍ണത്തിലും വെങ്കലത്തിലും തീര്‍ത്ത രണ്ട് മാതൃകകള്‍ നല്‍കി, ഇന്ത്യയുടെ മാനം കാക്കാന്‍ സ്വീഡിഷ് നൊബേല്‍ ഫൗണ്ടേഷന്‍. 2005-ല്‍ ഇന്ത്യയെ ഏല്‍പ്പിച്ച നൊബേല്‍ അവാര്‍ഡിന്റെ വെങ്കലത്തില്‍ പണിത മാതൃകയാണ് ഇപ്പോള്‍ വിശ്വഭാരതി സര്‍വ്വകലാശാലയുടെ രബീന്ദ്ര മ്യൂസിയത്തില്‍ പ്രദര്‍ശനത്തിന് വച്ചിരിക്കുന്നത്. യഥാര്‍ത്ഥ നൊബേല്‍ സമ്മാനം നഷ്ടപ്പെട്ടുവെങ്കിലും ”ഗീതാജ്ഞലി”ക്ക് കാലത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിലുളള മൂല്യം ഒട്ടും ചോര്‍ന്നുപോയിട്ടില്ല.