Monday
28 May 2018

വിചാരണ കൂടാതെയുള്ള വിശ്വാസങ്ങള്‍

By: Web Desk | Tuesday 8 May 2018 10:23 PM IST

ഒരുവന്‍ ഇന്ത്യയില്‍ ജനിച്ചാല്‍ ഹിന്ദുവായേക്കാം. ഇംഗ്ലണ്ടിലാണെങ്കില്‍ ക്രിസ്ത്യാനിയാകും. അറേബ്യയിലായാല്‍ മുസ്‌ലിമും. ഇങ്ങനെ നോക്കുമ്പോള്‍ ഓരോരുത്തരുടെയും മതം ഒരു യാദൃശ്ചികസംഭവമായി വന്നുചേര്‍ന്നതാണെന്ന് കാണാം. ഒരു രാജ്യത്തിലോ സമുദായത്തിലോ നിലവിലിരിക്കുന്ന വിശ്വാസങ്ങള്‍ അതിലെ സന്താനങ്ങളില്‍ അവരറിയാതെതന്നെ പകരുന്നുണ്ടാകാം. സാമൂഹ്യ ചുറ്റുപാടുകളില്‍ പറ്റിപ്പിടിച്ചുകിടക്കുന്ന വിശ്വാസങ്ങളെയും അഭിപ്രായങ്ങളെയും ഒരൊപ്പുകടലാസിന്റെ മട്ടില്‍ ഒപ്പിയെടുക്കുന്നതിനുള്ള വാസന മനസിനുണ്ട്. ഇങ്ങനെ ആലോചന കൂടാതെ മനസിനകത്ത് കടന്നുകൂടുന്ന വിശ്വാസങ്ങളാണ് മനുഷ്യനെ ഭരിക്കുന്നത്

ജന്മനാ വിശ്വാസിയാണ് മനുഷ്യന്‍. എന്തും എളുപ്പം വിശ്വസിച്ചുപോകുക എന്നത് അവന്റെ സ്വഭാവത്തില്‍ മുന്നിട്ടുനില്‍ക്കുന്നു. ഈ വിശ്വാസശീലം ഒരു മാനസിക ദൗര്‍ബല്യമാകുന്നു. എന്തബദ്ധമായാലും വേണ്ടില്ല, ഒരമ്പതു പ്രാവശ്യം ഉച്ചത്തില്‍ വിളിച്ചുപറഞ്ഞാല്‍ നാം അത് വിശ്വസിച്ചുപോകുമെന്ന് ഒരു പണ്ഡിതന്‍ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് ഈ ദൗര്‍ബല്യത്തിന്റെ ആധിക്യത്തെ കാണിക്കുന്നുണ്ട്. പത്രങ്ങളില്‍ കാണുന്ന പരസ്യങ്ങള്‍ക്കും മറ്റ് പ്രചരണോപകരണങ്ങള്‍ക്കും മനുഷ്യനെ പെട്ടെന്നു വിശ്വസിപ്പിക്കാനുള്ള ശക്തി നോക്കുക!

ഒന്നിനും കൊള്ളാത്ത ഒരു മരുന്നിന്റെ പേര് ഒരു പത്തുപ്രാവശ്യം കണ്ടാല്‍ നാം അതില്‍ വിശ്വസിക്കുവാന്‍ തുടങ്ങും. കച്ചവടക്കാര്യങ്ങളില്‍ മാത്രമോ? മതം, രാജ്യതന്ത്രം തുടങ്ങിയ പ്രവര്‍ത്തനരംഗങ്ങളില്‍ എത്രയെത്ര പ്രചരണ കൗശലങ്ങള്‍ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. അവയെല്ലം മനസിന്റെ ഈ ദൗര്‍ബല്യത്തിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. മനുഷ്യവര്‍ഗത്തില്‍ കുന്നുകൂടി കാണുന്ന അന്ധവിശ്വാസങ്ങള്‍ക്കെല്ലാം കാരണം പ്രസ്തുത മനോഭാവമാകുന്നു.

ശരിയോ തെറ്റോ എന്ന് തെളിവുസഹിതം വിചാരണ ചെയ്യാതെ ഒരു സംഗതിയെപ്പറ്റി ‘കണ്ണടച്ചു’ വിശ്വസിക്കുവാന്‍ തുടങ്ങുമ്പോഴാണല്ലോ വിശ്വാസം അന്ധമായിത്തീരുന്നത്. വിചാരശീലത്തിനെക്കാള്‍ വിശ്വാസശീലത്തിനാണ് പ്രാബല്യം. രണ്ടാമത്തേതിനു മനുഷ്യവര്‍ഗത്തോളം തന്നെ പഴക്കമുണ്ടെന്നുപറയാം. വിദ്യാഭ്യാസ പുരോഗമനത്തില്‍ ഇടക്കാലത്ത് മനുഷ്യനില്‍ തെളിഞ്ഞുവന്നതാണ് ചിന്താശീലം. അതിന് ഇനിയും വേണ്ടത്ര പരിശീലനം സിദ്ധിച്ചിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇപ്പോഴും നാം വിചാരണ കൂടാതെയുള്ള വിശ്വാസങ്ങള്‍ക്ക് വിധേയരായിപ്പോകുന്നു.

മനുഷ്യന്‍ കേവലം വനചരജീവിതം നയിച്ചിരുന്ന കാലം മുതല്‍ ഇന്നേവരെ അനേകം വിശ്വാസ പരമ്പരകള്‍ മനസില്‍ സംഭരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം യാതൊരു അടിസ്ഥാനവും തെളിവും യുക്തിവിചാരവും കൂടാതെ സ്വാഭാവികമായി മനസില്‍ വേരൂന്നിയിട്ടുള്ളവയാണ്. ഇങ്ങനെ പരമ്പരാഗതമായി തുടര്‍ന്നുപോരുന്ന വിശ്വാസവലയങ്ങളെക്കൊണ്ടാണ് നമ്മുടെ മനസ് രൂപവല്‍കൃതമായിരിക്കുന്നത്. ഈ വിശ്വാസങ്ങളില്‍ പലതിനും പ്രാബല്യവും പ്രാമാണ്യവും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം. അവയെല്ലാം ശരിയെന്ന് കാണിപ്പാന്‍ നാം പല യുക്തികളും കണ്ടുപിടിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം.

എന്നാല്‍ വെറും അന്ധത മാത്രമാണ് അവയുടെ അടിത്തട്ടെന്നു പരിശോധനയില്‍ കാണാവുന്നതാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് ആത്മാവിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിശ്വാസം തന്നെ നോക്കുക! ശരീരത്തില്‍ നിന്ന് ഭിന്നമായി ആത്മാവ് എന്നൊന്നുണ്ടെന്നും മരണാനന്തരവും അത് അനശ്വരമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ടെന്നും മറ്റും നാം വിശ്വസിക്കുന്നു. ഈ വിശ്വാസത്തിന്റെ ചരിത്രം പിറകോട്ടു പരിശോധിച്ചുനോക്കിയാല്‍ അത് ആദിമമനുഷ്യരുടെ കിരാത ജീവിതഘട്ടം വരെ നീണ്ടുകിടക്കുന്നതായി കാണാം. യുക്തിവിചാരത്തിനുള്ള ബോധം തെളിഞ്ഞിട്ടില്ലാതിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടമാണത്. സ്വപ്‌നമാണ് മനുഷ്യനെ ആദ്യമായി ആത്മാവിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിശ്വാസത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത് എന്ന് ചില പണ്ഡിതന്മാര്‍ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.
മരിച്ചുപോയവരെ ഉറക്കത്തില്‍ കണ്ടപ്പോള്‍ ശരീരത്തില്‍ നിന്നും വേര്‍പെട്ട എന്തോ ഒന്ന് വ്യാപരിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് വനചരന്‍ വിശ്വസിച്ചു. വെള്ളത്തില്‍ പ്രതിഫലിച്ചുകണ്ട സ്വന്തം രൂപവും ഇങ്ങനെയൊരു ഭ്രമത്തിനു വഴികൊടുത്തിരിക്കാമെന്നും ചില ശാസ്ത്രകാരന്മാര്‍ പറയുന്നുണ്ട്. ഏതായാലും ഇപ്രകാരം കിരാതമനസില്‍ അന്ധമായി അങ്കുരിച്ച വിശ്വാസബീജമാണ് അനേക കാലഘട്ടങ്ങള്‍ കടന്നു വിവിധ മണ്ഡലങ്ങളില്‍ വ്യാപിച്ചു തത്വചിന്തയ്ക്ക് ആധാരമായി ഇപ്പോള്‍ വികസിച്ചുകാണുന്നത്.

ഈജിപ്തിലെ ഒരു പ്രാചീന ദേവാലയം സന്ദര്‍ശിച്ച് ഭഗ്‌നാശയനായി മടങ്ങിയ ഒരു സായ്പിന്റെ അനുഭവമാണ് ഈ ആത്മാവിന്റെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുന്നവര്‍ക്കുണ്ടാകുക. ദേവാലയത്തിലെ പുറം മോടികള്‍ കണ്ട് ഭ്രമിച്ച സായ്പ് അകത്തിരിക്കുന്ന ആരാധ്യരൂപം ഇവയേക്കാള്‍ എത്രയോ മനോഹരമായിരിക്കുമെന്ന് കരുതി ഉള്ളില്‍ക്കടന്ന് നോക്കിയപ്പോള്‍ കണ്ടത് ഒരു ചീങ്കണ്ണിയുടെ വികൃതരൂപമായിരുന്നു. ഇതുപോലെ മതാചാര്യന്മാര്‍ ആത്മചിന്തയില്‍ കെട്ടിപ്പടുത്തിരിക്കുന്ന തത്വജ്ഞാനഭിത്തികള്‍ പൊളിച്ചുമാറ്റിയാല്‍ അകത്ത് പണ്ടത്തെ കിരാതമനസ് ഒളിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണാം. ഇന്ന് പരിഷ്‌കൃതരൂപം കൈക്കൊണ്ടിട്ടുള്ള പല വിശ്വാസങ്ങളും ഇതുപോലെ കിരാത പരമ്പര്യം നേടിയിട്ടുള്ളവയാണ്.

വിശ്വാസത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ കിരാതമനോഭാവം ഇപ്പോഴും തമ്മില്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്. ദൈവം, പുനര്‍ജന്മം, വേദപ്രാമാണ്യം, വീരാരാധന തുടങ്ങിയ അനേക വിഷയങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് ബഹുവിധ വിശ്വാസങ്ങള്‍ മനുഷ്യസമുദായത്തില്‍ അടിയുറച്ചുപോയിട്ടുണ്ടല്ലോ. ഇവയുടെയെല്ലാം ഉല്‍പ്പത്തി കിരാതമനസില്‍ നിന്നാണ്. മനുഷ്യനില്‍ യുക്തിവിചാരം തെളിഞ്ഞതോടുകൂടി ഇത്തരം വിശ്വാസങ്ങള്‍ക്കും യുക്തിക്കും തമ്മില്‍ പൊരുത്തമില്ലെന്ന് അനുഭവപ്പെട്ടു. പക്ഷേ, ശീലിച്ചുപഴകിയ വിശ്വാസങ്ങള്‍ യുക്തിവിരുദ്ധങ്ങളാണെന്നറിഞ്ഞാലും അവയില്‍ നിന്നും വിട്ടുമാറുക എളുപ്പമല്ല.
അതുകൊണ്ട് ചിന്താശീലരായ മനുഷ്യര്‍ ഈവക വിശ്വാസങ്ങളെ ന്യായീകരിക്കുവാനുള്ള ശ്രമം തുടങ്ങി. വിശ്വാസം യുക്തിക്കുചേര്‍ന്നതല്ലെങ്കില്‍ വിശ്വാസത്തിനു ചേരത്തക്കവണ്ണം യുക്തിവിചാരത്തെ വളയ്ക്കുക – ഇതാണ് പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഇടയില്‍ സാധാരണ കണ്ടുവരുന്നത്. ഇതൊരുതരം .യുക്തിവാദാഭാസമാണെന്ന് പറയാം. മനഃശാസ്ത്രകാരന്മാര്‍ ഇതിന് ന്യായീകരണം എന്ന് പ്രത്യേകം പേര്‍ കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. ശരിയായ യുക്തിവാദത്തെ അഥവാ ന്യായവാദത്തെ മതിഭ്രാമകമായ ‘ന്യായീകരണ’ത്തില്‍ നിന്നും വേര്‍തിരിച്ചറിയുവാന്‍ വളരെ വിഷമമാണ്.
മതപരമായും രാഷ്ട്രീയമായും മറ്റും നടക്കുന്ന വാദ കോലാഹലങ്ങളില്‍ ഇത്തരം ന്യായീകരണം ധാരാളം കാണാം. ചിന്താലോകത്തില്‍ നടക്കുന്ന വലിയൊരു മാനസിക വഞ്ചനയാണിത്. ജനതതിയെ അന്ധവിശ്വസത്തില്‍ ബന്ധിക്കുന്നതിന് ഇത് അത്യന്തം സഹായിക്കുന്നുണ്ട്. മനസിന്റെ ഈ വക്രവ്യാപാരം ചിലപ്പോള്‍ നാം അറിയാതെ തന്നെ നടക്കുന്നുണ്ടായിരിക്കും. ഏത് വിഡ്ഢിത്തത്തിനും ഒരു യുക്തി കണ്ടുപിടിക്കാന്‍ പാദപടുവായ ഒരുവന് സാധിച്ചേക്കാം. ജനതതി ഈ മിഥ്യായുക്തികൊണ്ട് സംതൃപ്തമാകുകയും ചെയ്യും.

വലിയ ചിന്തകന്മാരായ പണ്ഡിതന്മാര്‍ പോലും ചില അന്ധവിശ്വാസങ്ങളുടെ ചുമടുതാങ്ങികളായി കാണപ്പെടുന്നില്ലേ? ഇത്രവലിയ ചിന്തകന്‍ ഇതിലെങ്ങനെ വിശ്വസിക്കുന്നു എന്ന് നാം അത്ഭുതപ്പെടാറുണ്ട്. ഇക്കൂട്ടര്‍ മേല്‍പ്പറഞ്ഞ കപട യുക്തിവാദംകൊണ്ടാണ് സമാധാനപ്പെടുന്നത്. പണ്ടത്തെ ഈശ്വരവിശ്വാസവും ഇന്നത്തെ ശാസ്ത്രജ്ഞാനവും തമ്മില്‍ ചേര്‍ച്ചയില്ലെന്നു കണ്ടപ്പോള്‍ ആദ്യത്തേത് ഉപേക്ഷിക്കുവാനല്ല ഇക്കൂട്ടരുടെ ഉദ്യമം; അതിനൊരു ശാസ്ത്രീയമായ നിറം കൊടുക്കുവാനാണ്. പുരാണ കഥകള്‍ക്കും മറ്റും പുതിയ വ്യാഖ്യാനങ്ങള്‍ വരുന്നതും ഈ വഴിക്കത്രേ.

പണ്ടൊരു കവി സൃഷ്ടിച്ചുവിട്ട ശ്രീകൃഷ്ണനും ഗോപികമാര്‍ക്കും ഇന്നത്തെ ശാസ്ത്രീയ മനസില്‍ ഇരിപ്പിടമുറപ്പിക്കാന്‍ പ്രയാസമെന്നുകണ്ടപ്പോള്‍ അവരെ പരമാത്മാവും ജീവാത്മാവുമാക്കി മാറ്റി പ്രതിഷ്ഠിക്കുവാന്‍ തുടങ്ങുന്നു. ദശാവതാരങ്ങളില്‍ ഭൗമദശയുടെ പ്രതിഫലനം കാണുന്നതും മനസിന്റെ ഇത്തരം ചെപ്പടിവിദ്യകൊണ്ടത്രേ. ഇപ്രകാരം വിശ്വാസത്തിനും യുക്തിവിചാരത്തിനും കൃത്രിമമായി പൊരുത്തമുണ്ടാക്കുവാന്‍ സാധിക്കാതെ വരുമ്പോള്‍ മാത്രമാണ് ചിലര്‍ മൂഢവിശ്വാസങ്ങളെ പരിത്യജിക്കുവാന്‍ യത്‌നിക്കുന്നത്. എന്നാല്‍, ഈ മാനസികയത്‌നവും ശരിയായി ഫലിച്ചുവെന്നുവരുന്നതല്ല.

വിചാരണ ചെയ്തുനോക്കിയിട്ടല്ല നാം വിശ്വസിക്കുന്നത്. നേരേ മറിച്ചാണ് നമ്മുടെ മാനസികവ്യാപാരം. മതവിശ്വാസങ്ങളിലാണ് ഇത് ഏറ്റവും സ്പഷ്ടമായിക്കാണുന്നത്. നാം ആദ്യമായി യാതൊരു ആലോചനയും കൂടാതെയല്ലേ ഒരു മതത്തില്‍ വിശ്വസിക്കുവാന്‍ തുടങ്ങുന്നത്? കാരണം, നമ്മുടെ മാതാപിതാക്കന്മാരും ആ മതം വിശ്വസിച്ചിരുന്നു എന്നുതന്നെ. മാതാപിതാക്കന്മാര്‍ക്കും പറയാനുള്ള കാരണം ഇതുതന്നെയത്രേ. അവരുടെ പൂര്‍വികന്മാരും ഈ മതം വിശ്വസിച്ചിരുന്നു എന്നുതന്നെ. അല്ലാതെ അത് യുക്തിവിചാരത്തിന് വിഷയമാക്കി ശരിയാണെന്നു കണ്ടതുകൊണ്ടല്ല.

ഇങ്ങനെ ശാസ്ത്രബോധത്തിനനുസരിച്ച്, നമ്മുടെ ജീവിതം ക്രമപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഒന്നാമതായി വേണ്ടത് ഈ വിശ്വാസഭരണത്തില്‍ നിന്നുള്ള മോചനമാകുന്നു. ശാസ്ത്ര മനോഭാവത്തോടുകൂടിയ യുക്തിവിചാരം കൊണ്ടുമാത്രമേ അത് സാധ്യമാവുകയുള്ളൂ.