Friday
18 Oct 2019

ഗാഡ്ഗില്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് കേരളത്തെ ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തിയതും നാം മറന്നുപോയതും

By: Web Desk | Monday 12 August 2019 9:55 PM IST


manaveeyam

വികസനമെന്നാല്‍ എന്താണെന്ന മൗലികമായ ചോദ്യം ഗാഡ്ഗില്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് നമ്മുടെ മുന്നില്‍ ഉയര്‍ത്തുകയാണ്. കമ്പോള താല്‍പ്പര്യങ്ങള്‍ക്കനുസൃതമായി നമ്മുടെ വിഭവങ്ങളായ മണ്ണ്, വെള്ളം, പ്രകൃതി, സംസ്‌കാരം എന്നിവയ്‌ക്കെല്ലാം ശോഷണം സംഭവിച്ചു. അതിനൊപ്പം ചങ്ങാത്ത മുതലാളിത്തത്തിലൂടെ സമൂഹത്തിലെ ഒരു ചെറിയ ശതമാനം പേര്‍ നമ്മുടെ പ്രകൃതി വിഭവങ്ങള്‍ അമിതചൂഷണത്തിന് വിധേയമാക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, ഇതിന്റെ ദുരന്തഫലങ്ങള്‍ അനുഭവിക്കുന്നത് വലിയൊരു ശതമാനം സാധാരണ ജനതയാണ്. ഇതിന്റെ പ്രത്യക്ഷ ഉദാഹരണങ്ങളാണ് 2018 ലെയും 2019 ലെയും തുടര്‍ച്ചയായുണ്ടാകുന്ന പ്രളയങ്ങള്‍. ഈയൊരു സാഹചര്യം കേരള ജനതയുടെ നിലനില്‍പ്പുതന്നെ അപകടപ്പെടുത്തുന്ന അവസ്ഥയിലെത്തിച്ചേര്‍ന്നു. പ്രളയാനന്തര കേരളത്തില്‍ ഗാഡ്ഗില്‍ റിപ്പോര്‍ട്ടിനെ പുനര്‍വായനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കേണ്ട അവസരമാണിത്.

2010 മാര്‍ച്ച് 4ന് കേന്ദ്രസര്‍ക്കാര്‍ ഇറക്കിയ ഉത്തരവിലൂടെയാണ് പശ്ചിമഘട്ട വികസനത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാന്‍ പ്രൊഫ. മാധവ് ഗാഡ്ഗിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘത്തെ ചുമതലപ്പെടുത്തിയത്. 2011 ഓഗസ്റ്റ് മാസം 31-ാം തീയതി ഗാഡ്ഗില്‍ സമിതി റിപ്പോര്‍ട്ട് കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി-വനം മന്ത്രാലയത്തില്‍ സമര്‍പ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടര്‍ന്ന് ഗാഡ്ഗില്‍ റിപ്പോര്‍ട്ടിനെതിരെ നിശിതമായ വിമര്‍ശനങ്ങള്‍ പല കോണുകളില്‍ നിന്ന് വന്നതിനാല്‍ കസ്തൂരിരംഗന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ പുതിയ സമിതിയെ പശ്ചിമഘട്ട വികസനത്തെ കുറിച്ച് പഠിക്കാന്‍ ചുമതലപ്പെടുത്തി. ഗാഡ്ഗില്‍ കമ്മിറ്റിയുടെ പല നിര്‍ദേശങ്ങളും ലഘൂകരിച്ചാണ് കസ്തൂരിരംഗന്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് തയ്യാറാക്കിയത്. ഗാഡ്ഗില്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് സമര്‍പ്പിച്ച് ഏഴ് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയതിനേക്കാള്‍ വലിയ പ്രകൃതിനാശത്തിലേക്കാണ് കേരളം എത്തിച്ചേര്‍ന്നത്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ ഗാഡ്ഗില്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് കേരളത്തെ ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തിയതും നാം മറന്നുപോയതുമായ വസ്തുതകളാണ് ഇവിടെ പരിശോധിക്കുന്നത്. ഗാഡ്ഗില്‍ മാനവ കേന്ദ്രീകൃതമായ പരിസ്ഥിതി വികസനത്തെപ്പറ്റിയാണ് പറയുന്നത്. സുസ്ഥിരത വേണ്ടത് എല്ലാവര്‍ക്കുമാണ്. അതിന് കഴിയണമെങ്കില്‍ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ജീവിതവും അവയുടെ ചുറ്റുപാടുകളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം അഥവാ ഇന്നത്തേതിനേക്കാള്‍ തകരാതിരിക്കണം. എന്നാല്‍ കേരളത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ അവസ്ഥ എന്താണ്? 2018 ലെ പ്രളയം തെക്കന്‍ മേഖലയിലെ ആവാസവ്യവസ്ഥയെയും മനുഷ്യജീവിതത്തെയും തകിടം മറിച്ചപ്പോള്‍ 2019 ലെ പ്രളയം വടക്കന്‍ മേഖലയെയാണ് ബാധിച്ചത്. ഈ രണ്ടു പ്രളയങ്ങള്‍ മൂലം കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഭാവിയില്‍ അതിജീവിക്കാന്‍പോലും സാധിക്കാത്ത രീതിയിലേക്കാണ് നാം നീങ്ങുന്നത്. ഈ പ്രളയ സാഹചര്യങ്ങളില്‍ നിന്ന് പാഠം ഉള്‍ക്കൊണ്ട് പ്രളയാനന്തര കേരളം കെട്ടിപ്പടുക്കാന്‍ ഗാഡ്ഗില്‍ റിപ്പോര്‍ട്ടിലെ ഉള്ളടക്കം പരിശോധിച്ചുകൊണ്ട് ഭൂവിനിയോഗത്തില്‍ നിയമനിര്‍മാണം കൂടിയേ തീരൂ.

കേരളത്തില്‍ ദീര്‍ഘകാല വികസനം നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് പിന്നില്‍ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന് മുഖ്യസ്ഥാനം തന്നെയുണ്ട്. പരിസ്ഥിതി ദുരന്തത്തിന്റെ കരിനിഴലില്‍ കഴിയുമ്പോഴും കേരള ജനതയുടെ സാക്ഷരതയും പരിസ്ഥിതി അവബോധവും കേരളത്തിന്റെ പുനരുദ്ധാരണത്തിന് പ്രത്യാശ നല്‍കുന്ന കാര്യങ്ങളാണ്. അതിനൊപ്പം അധികാര വികേന്ദ്രീകൃത മാതൃകയിലൂന്നിയ ജനാധിപത്യ സംവിധാനം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദപരവും ജനകേന്ദ്രീകൃതവുമായ ഒരു വികസന രീതി പ്രാവര്‍ത്തികമാക്കുന്നതിന് പശ്ചിമഘട്ടം എന്തുകൊണ്ടും യോജിച്ച ഒരു പ്രദേശമാണെന്ന് തീര്‍ച്ചപ്പെടുത്താം. മുഖ്യമായും മൂന്ന് കാര്യങ്ങളെ അവലംബിച്ചാണ് ഗാഡ്ഗില്‍ സമിതി റിപ്പോര്‍ട്ട് തയ്യാറാക്കിയത്. അവ ഇപ്രകാരമാണ്. സമിതി തികഞ്ഞ അവബോധത്തോടെ നടത്തിയ പരിശോധനകളുടെയും വിലയിരുത്തലുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തില്‍ പശ്ചിമഘട്ടത്തെ മൂന്ന് മേഖലകളില്‍ വരുന്ന പരിസ്ഥിതി വിലോല പ്രദേശങ്ങളായി തരംതിരിച്ചു. അപ്രകാരം തരംതിരിച്ച ഓരോ മേഖലകളുടെയും പ്രത്യേകതകള്‍ തിരിച്ചറിയാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങളും തയ്യാറാക്കി. പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതി അതോറിറ്റി രൂപീകരിച്ച് പ്രവര്‍ത്തനക്ഷമമാക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ചട്ടക്കൂടും തയ്യാറാക്കി. ഗാഡ്ഗില്‍ കമ്മിറ്റിയുടെ സമീപനം പശ്ചിമഘട്ട സംരക്ഷണത്തിലൂടെ ദീര്‍ഘകാല വികസനം സാധ്യമാക്കുന്നതിലൂടെ മുഴുവന്‍ ജനവിഭാഗങ്ങള്‍ക്കും ഇത് ഗുണകരമായി മാറും. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെ ദീര്‍ഘകാലാടിസ്ഥാനത്തില്‍ സംരക്ഷിക്കുകയും, ശാസ്ത്രീയമായി അവയെ വിനിയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പ്രായോഗിക നടപടികളാണ് ഗാഡ്ഗില്‍ കമ്മിറ്റിയുടെ ശുപാര്‍ശയില്‍ പ്രധാനമായുള്ളത്.

മനുഷ്യവിഭവശേഷി ഉയര്‍ത്തുന്നതിലും പഞ്ചായത്ത്‌രാജ് സംവിധാനങ്ങള്‍ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലും കേരളം ഇന്ത്യയില്‍ ഒന്നാംസ്ഥാനത്താണ്. എങ്കിലും പശ്ചിമഘട്ടത്തിലുടനീളം കണ്ടുവരുന്ന പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിലെ വീഴ്ചകള്‍ പരിഹരിക്കാന്‍ അടിയന്തര നടപടി ആവശ്യമാണെന്ന് സമിതി വിശ്വസിക്കുന്നു. ഗാഡ്ഗില്‍ കമ്മിറ്റി റിപ്പോര്‍ട്ടുതന്നെ ചില നിര്‍ദേശങ്ങള്‍ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നുണ്ട്. പ്രകൃതിസംരക്ഷണം ഇന്ത്യന്‍ സമൂഹത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ പാരമ്പര്യമാണ്. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ തനത് വൃക്ഷലതാതികള്‍ക്ക് വിശുദ്ധി കല്‍പ്പിച്ചാണ് അവ സംരക്ഷിച്ചുപോകുന്നത്. ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ നാശത്തിന് കാരണം തദ്ദേശവാസികളാണെന്നും അതിനാല്‍ അവരെ പരമാവധി ഒഴിവാക്കിവേണം സംരക്ഷണ പദ്ധതികള്‍ നടപ്പിലാക്കേണ്ടതുമെന്ന ധാരണയാണ് ‘സംരക്ഷിത മേഖലകളായി പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഔദ്യോഗിക നടപടികള്‍.’

ഗാഡ്ഗില്‍ സമിതി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന പ്രധാന ശുപാര്‍ശയിലൊന്നാണ് പ്രാദേശിക പങ്കാളിത്ത മാനേജ്‌മെന്റ്. പ്രാദേശിക സ്ഥിതിഗതികള്‍ പരിഗണിച്ചുകൊണ്ട് സമയബന്ധിതമായ നിബന്ധനകളോടെ പ്രാദേശിക സമൂഹത്തിന്റെ പൂര്‍ണ പങ്കാളിത്തത്തോടെ ആയിരിക്കണം പ്രാദേശിക പങ്കാളിത്ത മാനേജ്‌മെന്റിനെ രൂപകല്‍പ്പന ചെയ്യേണ്ടത്. പ്രാദേശിക സമൂഹത്തിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ച് പാരിസ്ഥിതികവും സാമൂഹ്യവും സാമ്പത്തികവുമായ സാഹചര്യങ്ങള്‍ കണക്കിലെടുത്ത് വികസനപദ്ധതികളിലെ ഓരോ ഇനവും വേണമോ വേണ്ടയോ എന്ന് നിശ്ചയിക്കണം. അത്തരമൊരു മാനേജ്‌മെന്റ് രീതി വികസനവും സംരക്ഷണവും കൈകോര്‍ത്തുപോകാന്‍ സഹായിക്കും. പങ്കാളിത്ത മാനേജ്‌മെന്റിന്റെ അനുഭവസാധ്യതകളും കൂട്ടായ്മയുടെ അനന്ത സാധ്യതകളും ഉള്‍ക്കൊണ്ടുകൊണ്ട് അവകാശങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും കൂട്ടായി പങ്കിടുന്നതാണ് ഇതിന്റെ സവിശേഷത. പരസ്പര പൂരകമായ ഈ സമീപനം കാര്യനിര്‍വഹണത്തിലെ ചുവപ്പുനാടകള്‍ ഒഴിവാക്കി അനുഭവ പഠനം ഊര്‍ജ്ജസ്വലമാക്കുന്നു. സങ്കീര്‍ണ സംവിധാനത്തെ ലഘൂകരിക്കാന്‍ പ്രാദേശിക പങ്കാളിത്ത മാനേജ്‌മെന്റിന് കഴിയും. ഏറെ ശക്തമായ സാമൂഹ്യ-പരിസ്ഥിതി സംവിധാനത്തെ പരിപോഷിപ്പിക്കാന്‍ ശേഷിയും ഉയര്‍ന്ന തലങ്ങളില്‍ ചട്ടങ്ങളുടെയും പ്രോത്സാഹനങ്ങളുടെയും പിന്‍ബലമുള്ള സ്വയം സംഘടിതമായ ഭരണസംവിധാനമായാണ് ഇതിനെ കാണുന്നത്.
ഇതിന്റെ മുഖ്യ സവിശേഷതകള്‍ ഇവയാണ്.

1. ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികളില്‍ നിന്ന് പാഠം ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. 2. വ്യത്യസ്ത വിജ്ഞാനശാഖകളെ സംയോജിപ്പിക്കുന്നു, 3, മേഖലാടിസ്ഥാനത്തിലും ദേശീയതലത്തിലും വിവിധ ഭാഗങ്ങള്‍ തമ്മില്‍ യോജിച്ച് പ്രവര്‍ത്തിക്കാനും അധികാരം പങ്കിടാനും സഹായിക്കുന്നു. 4. മൃദു മാനേജ്‌മെന്റ് സമീപനം. കാലാകാലങ്ങളില്‍ ലഭിക്കുന്ന സാമൂഹ്യവും പാരിസ്ഥിതികവുമായ അറിവുകളോട് പ്രതികരിക്കുന്ന വികസനം സുസ്ഥിരമാക്കുന്ന ഭരണസമീപനത്തെ ഈ സവിശേഷതകള്‍ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. പ്രാദേശികമായും ദേശീയതലത്തിലും തല്‍പര ഗ്രൂപ്പുകളും വ്യക്തികളുമായുള്ള ആശയവിനിമയം പലതരത്തിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വികസനം മാറ്റങ്ങളിലൂടെ പാഠങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളാനും പരീക്ഷണങ്ങള്‍ക്ക് ഉതകുന്ന തന്ത്രങ്ങളും, സ്ഥാപനങ്ങളും രൂപകല്‍പ്പന ചെയ്ത് വികസിപ്പിക്കുക എന്നിവയെല്ലാം ഇതിലുള്‍പ്പെടുന്നു. വികസന പ്രക്രിയയെയും അവയുടെ ഫലത്തെയും വിലയിരുത്തുക, ഊര്‍ജ്ജസംരക്ഷണത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നല്‍കുക, സാമൂഹ്യ മൂലധനത്തിന്റെ പങ്ക്, സാമൂഹ്യ-പരിസ്ഥിതി ഭരണസംവിധാനത്തിന് ഊന്നല്‍ നല്‍കിയുള്ള അര്‍ഥപൂര്‍ണമായ സംവാദങ്ങള്‍ എന്നിവ പ്രാദേശിക പങ്കാളിത്ത മാനേജ്‌മെന്റിന്റെ പ്രത്യേകതകളാണ്.

ഇന്നത്തെ ‘അനിയന്ത്രിത വികസനവും തത്വദീക്ഷയില്ലാത്ത പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും’ എന്ന സമീപനത്തിനുപകരം ‘സുസ്ഥിര വികസനവും ശ്രദ്ധാപൂര്‍വമുള്ള പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും’ എന്ന നിലയിലേക്ക് നമ്മുടെ വികസന സംരക്ഷണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ വിഭാവനം ചെയ്യപ്പെടണമെന്നാണ് ഗാഡ്ഗില്‍ സമിതിയുടെ അഭിപ്രായം. പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ചുള്ള വികസന – സംരക്ഷണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ രൂപകല്‍പ്പന ചെയ്യുന്നതിന് പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ പൂര്‍ണ പങ്കാളിത്തം അനിവാര്യമാണ്. ഗാന്ധിജി മുന്നോട്ടുവച്ച ‘പബ്ലിക് ട്രസ്റ്റി’ എന്ന സംവിധാനം ഇന്ത്യന്‍ സുപ്രീംകോടതിയും അമേരിക്കന്‍ സുപ്രീംകോടതിയും ഇന്ന് അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതനുസരിച്ച് സംസ്ഥാനമോ, സര്‍ക്കാരോ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളുടെ ഉടമകളല്ല, മറിച്ച് ട്രസ്റ്റികള്‍ മാത്രമാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇത് പൊതുനന്മയ്ക്കുവേണ്ടി ഉപയോഗിക്കേണ്ടത് സ്റ്റേറ്റിന്റെ കടമയാണ്. അതായത് സ്വകാര്യവ്യക്തികളുടെയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സ്വാര്‍ഥതാല്‍പ്പര്യത്തേക്കാള്‍ പൊതുഉപയോഗത്തിനായി ഈ വിഭവങ്ങള്‍ പുനര്‍വിതരണം നടത്തണം. ജൈവപരമായും സാമ്പത്തികപരമായും സമ്പന്നവും വിലയേറിയതും അനുപമവും ആകയാല്‍ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങള്‍ക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന നാശനഷ്ടങ്ങള്‍ അപരിഹാര്യമാണ്. ഇതിന്റെ ജൈവപരമായ സമ്പന്നതമൂലം മനുഷ്യസമൂഹത്തിനും പ്രദേശത്തിന്റെ ജൈവ സുസ്ഥിരത നിലനിര്‍ത്തുന്നതിനും ജൈവവൈവിധ്യം പരിരക്ഷിക്കുന്നതിനും ശ്രദ്ധ പതിപ്പിക്കേണ്ടതാണ്.
പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ തകര്‍ച്ചയെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പുതന്ന ഗാഡ്ഗില്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ഈ പ്രളയ പശ്ചാത്തലത്തിലും വിസ്മരിക്കരുത്. ഗാഡ്ഗിലിന്റെ പ്രവചനം വെറും ഏഴ് വര്‍ഷങ്ങള്‍കൊണ്ട് സംഭവ്യമായി മാറി. അതീവ പരിസ്ഥിതി ലോലപ്രദേശമായി മാറിയ കേരളത്തിന്റെ നിലനില്‍പ്പും അതിജീവനവും നേടിയെടുക്കാന്‍ നാം പഠിക്കുന്ന പാഠങ്ങളിലൊന്നായി ഗാഡ്ഗില്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് മാറുമ്പോള്‍ അതിനനുസൃതമായ നയരൂപീകരണങ്ങള്‍ ഭാവികേരളത്തെ തുണയ്ക്കുമെന്ന് പ്രത്യാശിക്കാം.

(ലേഖകന്‍ കണ്ണൂര്‍ കൃഷ്ണമേനോന്‍ സ്മാരക ഗവണ്‍മെന്റ് വനിതാ കോളജിലെ സാമ്പത്തികശാസ്ത്ര വിഭാഗം അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറാണ്).