ഡല്‍ഹിയെ പിടിച്ചടക്കാന്‍ പാര്‍ശ്വവല്‍ക്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ഒരു ലോങ്മാര്‍ച്ച്

Web Desk
Posted on June 27, 2018, 10:50 pm

പി സായിനാഥ്‌

ങ്കല്‍പ്പിക്കുകയാണ്. കാര്‍ഷിക പ്രതിസന്ധി ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്നതിന് പാര്‍ലമെന്റിന്റെ പ്രത്യേക സമ്മേളനം ചേരണമെന്ന് നിര്‍ബന്ധിക്കുന്നതിനായി ലക്ഷക്കണക്കിന് കര്‍ഷകര്‍ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരു ലോങ്മാര്‍ച്ച് ഡല്‍ഹിയിലേയ്ക്ക്.

ഇന്ത്യയിലെ കാര്‍ഷിക പ്രതിസന്ധി കാര്‍ഷികാതിര്‍ത്തികള്‍ക്കുമപ്പുറമാണ്. പൊതുസമൂഹത്തിന്റെയാകെ, ചെറുകിട കര്‍ഷകരും കര്‍ഷകത്തൊഴിലാളികളുമടങ്ങുന്ന വലിയ വിഭാഗത്തിന്റേതായതിനാല്‍ അത് രാജ്യത്തിന്റെ സാംസ്‌കാരിക പ്രതിസന്ധി കൂടിയാണ്. ഭൂമി നഷ്ടപ്പെടുന്നതിന്റെ കേവലക്കണക്കല്ല കാര്‍ഷിക പ്രതിസന്ധി. ഉല്‍പാദന ക്ഷമതയോ തൊഴിലോ മനുഷ്യ ജിവിതമോ നഷ്ടപ്പെടുന്നതുമല്ല. ഇത് നമ്മുടെ സ്വന്തം മാനവികതയുടെ നഷ്ടപ്പെടലാണ്. മാനവികതയുടെ അതിര്‍വരമ്പുകള്‍ ചുരുങ്ങിപ്പോകലാണ്. നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ചില വലിയ സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധര്‍ നിരവധിയായ ദുരന്തങ്ങളെ പരിഹസിച്ചുവെങ്കിലും ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിസന്ധിയുടെ അസ്തിത്വം തള്ളിപ്പറഞ്ഞുവെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ 20 വര്‍ഷമായി കൃഷിയിടങ്ങളില്‍ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ആത്മഹത്യചെയ്ത 300,000 കര്‍ഷകരുടേതുള്‍പ്പെടെയുള്ളവരുടെ ദുരിതം വര്‍ധിച്ചുവരുന്നതായി നാം കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

കഴിഞ്ഞ രണ്ടു വര്‍ഷമായി നാഷണല്‍ ക്രൈംസ് റിക്കോര്‍ഡ്‌സ് ബ്യൂറോ (എന്‍സിആര്‍ബി) രാജ്യത്തെ കര്‍ഷക ആത്മഹത്യ സംബന്ധിച്ച കണക്കുകള്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടില്ല. അതിനും മുമ്പുള്ള ചില വര്‍ഷങ്ങളില്‍ പ്രധാന സംസ്ഥാനങ്ങളില്‍ നിന്ന് ലഭിച്ച കണക്കുകള്‍ വളച്ചൊടിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉദാഹരണത്തിന് ചത്തീസ്ഗഡ്, പശ്ചിമബംഗാള്‍ സംസ്ഥാനങ്ങളില്‍ ഒരു ആത്മഹത്യപോലും നടന്നില്ലെന്നാണ് അവകാശപ്പെട്ടത്. 2014 ല്‍ 12 സംസഥാനങ്ങളിലും ആറ് കേന്ദ്ര ഭരണപ്രദേശങ്ങളിലും ഒരു ആത്മഹത്യപോലുമുണ്ടായില്ലെന്നാണ് അവകാശപ്പെട്ടത്. 2014 ലെയും 15 ലെയും എന്‍സിആര്‍ബിയുടെ റിപ്പോര്‍ട്ടുകളില്‍ കണക്കുകള്‍ കുറച്ചുകൊണ്ടുവരുന്നതിനുള്ള രീതിശാസ്ത്രങ്ങള്‍ കാണാവുന്നതാണ്.
ഇതിനിടയിലും കര്‍ഷകരുടെയും തൊഴിലാളികളുടെയും പ്രതിഷേധങ്ങള്‍ ശക്തമാകുകയാണ്. മധ്യപ്രദേശില്‍ അഞ്ചു കര്‍ഷകര്‍ വെടിയേറ്റ് മരിച്ചു. മഹാരാഷ്ട്രയിലേതുപോലെ പ്രതിസന്ധിയിലായവര്‍, അല്ലെങ്കില്‍ ധാരണകളാല്‍ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടവര്‍. നോട്ടുനിരോധനത്തിന്റെ പേരില്‍ എല്ലായിടത്തും ദുരിതമനുഭവിച്ചവര്‍. രോഷവും ദുഃഖവും രാജ്യത്താകെ വളരുകയാണ്. കര്‍ഷകര്‍ക്കിടയില്‍ മാത്രമല്ല. തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതി തകര്‍ക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടര്‍ന്ന് അതിലെ തൊഴിലാളികളും മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും വനസമൂഹവും കൈത്തൊഴിലാളികളും ചൂഷണത്തിനിരയാകുന്ന അങ്കണവാടി ജീവനക്കാരും. എല്ലാവരിലും അത് പടരുകയാണ്. സര്‍ക്കാര്‍ സ്‌കൂളുകളിലേയ്ക്ക് കുട്ടികളെ അയക്കുന്ന, സര്‍ക്കാര്‍ തന്നെ തങ്ങളുടെ സ്‌കൂളുകളെ കൊല്ലുന്നത് തിരിച്ചറിയുന്ന രക്ഷിതാക്കളും അക്കൂട്ടത്തിലുണ്ട്. താഴ്ന്ന തലത്തിലുള്ള സര്‍ക്കാര്‍ ജീവനക്കാര്‍, ഗതാഗത — പൊതുമേഖലയിലെ ജീവനക്കാര്‍ എന്നിവരും തങ്ങളുടെ തൊഴില്‍ ഭാവി ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നതുകൊണ്ട് ഇക്കൂട്ടത്തില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു. ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ പ്രതിസന്ധി അവിടെ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. 2013–14 ലും 2014 — 15ലും തൊഴിലവസരങ്ങളില്‍ വന്‍ തോതിലുള്ള കുറവുണ്ടായെന്നാണ് പഠനങ്ങള്‍ തെളിയിക്കുന്നത്.

വന്‍ തകര്‍ച്ചയേയും ദുരന്തങ്ങളേയും തുടര്‍ന്നുള്ള വന്‍ കുടിയേറ്റമാണ് സ്വതന്ത്രഭാരതത്തില്‍ ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതെന്നാണ് 2011 ലെ സെന്‍സസ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. സ്വന്തം ജീവിതോപാധി ഇല്ലാതായ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗ്രാമീണര്‍ മറ്റു ഗ്രാമങ്ങളിലേയ്ക്കും ഗ്രാമീണ നഗരങ്ങള്‍, നഗര സമൂഹങ്ങള്‍, വന്‍കിട നഗരങ്ങള്‍ എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും അവിടങ്ങളില്‍ ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും തൊഴില്‍ തേടി പലായനം ചെയ്യുകയാണ്. സെന്‍സസ് അനുസരിച്ച് 1991 ലേതിനേക്കാള്‍ 1.5 കോടി കര്‍ഷകര്‍ (യഥാര്‍ഥ ഉല്‍പാദകര്‍) കുറഞ്ഞു. ഭക്ഷ്യോല്‍പാദകരെന്നഭിമാനിച്ചിരുന്ന നിരവധി പേര്‍ ഗാര്‍ഹിക സേവകരായി കഴിയുന്നത് കാണാവുന്നതാണ്. നഗരങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും അതിസമ്പന്നരുടെ ചൂഷണത്തിനിരയാകുന്ന ദരിദ്രരുടെ എണ്ണം കൂടി വരികയുമാണ്.
ഇതൊന്നും കേള്‍ക്കാന്‍ സര്‍ക്കാരോ സമാനമായി മാധ്യമങ്ങളോ തയ്യാറാകുന്നില്ല.
പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ മാധ്യമങ്ങള്‍ ഉന്നയിക്കുകയാണെങ്കില്‍ അത് കേവലം വായ്പ എഴുതിത്തള്ളലില്‍ മാത്രമാകുന്നു. അടുത്ത കാലത്തായി കുറഞ്ഞ താങ്ങുവില — ഉല്‍പാദനചെലവിന്റെ കൂടെ അമ്പത് ശതമാനം കൂട്ടി നിശ്ചയിക്കുന്ന നിരക്ക് — എന്ന കര്‍ഷകരുടെ ആവശ്യവും അവര്‍ മനസിലാക്കിയിരിക്കുന്നു. എന്നാല്‍ ഈ ആവശ്യംനേരത്തേ തന്നെ അംഗീകരിച്ചതാണെന്ന സര്‍ക്കാര്‍ വാദത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാന്‍ അവര്‍ തയ്യാറാകുന്നില്ല. സ്വാമിനാഥന്‍ കമ്മിഷനെന്നറിയപ്പെടുന്ന ദേശീയ കാര്‍ഷിക കമ്മിഷന്‍ മുന്നോട്ടുവച്ച സമാനമായ ഗുരുതര വിഷയങ്ങള്‍ അവര്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നതുമില്ല. ചില ദേശീയ കാര്‍ഷിക കമ്മിഷനുകളുടെ റിപ്പോര്‍ട്ട് 12 വര്‍ഷത്തിലധികമായി പാര്‍ലമെന്റിന് മുന്നില്‍ ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെടാതെ കിടക്കുകയാണ്. വായ്പ എഴുതിത്തള്ളുന്നതിനെ കുറിച്ച് ശബ്ദമുയര്‍ത്തുന്ന മാധ്യമങ്ങളും ബാങ്കുകളെ തകര്‍ക്കുന്ന വിധത്തിലുള്ള കോര്‍പ്പറേറ്റുകളുടെയും വന്‍കിട വ്യവസായികളുടെയും നിഷ്‌ക്രിയ ആസ്തികളെ കുറിച്ച് മിണ്ടുന്നില്ല.

അതുകൊണ്ട് കാര്‍ഷിക മേഖലയിലെ മുഴുവന്‍ പ്രശ്‌നങ്ങളെയും കുറിച്ച് മാത്രം ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്നതിനായി മൂന്നാഴ്ച — 21 ദിവസം — നീണ്ടു നില്‍ക്കുന്ന ഇരുസഭകളുടെയും — ലോക്‌സഭ, രാജ്യസഭ — സമ്മേളനം വിളിച്ചുചേര്‍ക്കണമെന്ന പ്രധാന ആവശ്യവുമായി തീര്‍ച്ചയായും വളരെ വലിയ, ജനാധിപത്യരീതിയിലുള്ള ഒരു പ്രക്ഷോഭം അനിവാര്യമായിരിക്കുന്നു.
എന്ത് തത്വമായിരിക്കണം പ്രസ്തുത സമ്മേളനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാകേണ്ടത്. ഇന്ത്യന്‍ ഭരണഘടന തന്നെ. പ്രത്യേകിച്ച് ഭരണനയങ്ങള്‍ സംബന്ധിച്ച് പ്രധാനപ്പെട്ട ഭരണഘടനയുടെ നിര്‍ദ്ദേശകതത്വങ്ങള്‍. വരുമാനത്തിലെ അസമത്വവും പദവി, സൗകര്യങ്ങള്‍, അവസരങ്ങള്‍ എന്നിവയിലെ അസമത്വവും ഇല്ലാതാക്കുന്നതിന് പരിശ്രമിക്കണമെന്നാണ് ഭരണഘടനയിലെ പ്രസ്തുതഭാഗത്ത് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. പ്രസ്തുത തത്വങ്ങള്‍, ദേശീയ ജീവിതത്തില്‍ നീതി — സാമൂഹിക — സാമ്പത്തിക — രാഷ്ട്രീയ കാര്യങ്ങളില്‍ ഒരു സാമൂഹ്യക്രമം ഉറപ്പു നല്‍കണമെന്ന് എല്ലാ സ്ഥാപനങ്ങളോടും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. തൊഴില്‍, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹ്യ സുരക്ഷ എന്നിവയ്ക്കുള്ള അവകാശം, പോഷണ നിലവാരവും പൊതുജനാരോഗ്യവും മെച്ചപ്പെടുത്തുക, മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതനിലവാരത്തിനുള്ള അവകാശം, സ്ത്രീകള്‍ക്കും പുരുഷന്മാര്‍ക്കും തുല്യ ജോലിക്ക് തുല്യവേതനം, തൊഴില്‍ മേഖലയില്‍ മാനുഷികാവസ്ഥ എന്നിവയൊക്കെയാണ് പ്രധാന തത്വങ്ങള്‍. മനുഷ്യാവകാശത്തെ പോലെ തന്നെ പ്രധാനമാണ് ഭരണഘടനയിലെ നിര്‍ദ്ദേശക തത്വങ്ങളെന്ന് സുപ്രിംകോടതി ഒന്നിലധികം തവണ പറഞ്ഞിട്ടുമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അത്തരത്തിലൊരു സമ്മേളനം ചേരുകയും വിഷയങ്ങള്‍ ചര്‍ച്ച ചെയ്യുകയും വേണം. എന്തൊക്കെയായിരിക്കണം ഇരുസഭകളുടെയും സംയുക്തസമ്മേളനത്തിന്റെ അജന്‍ഡകള്‍ എന്നതു സംബന്ധിച്ച ചില നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ ചുവടെ ചേര്‍ക്കുന്നു. സാഹചര്യങ്ങള്‍ പരിഗണിച്ച് മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് ഇത് ഭേദഗതി ചെയ്യാവുന്നതും കൂട്ടിച്ചേര്‍ക്കാവുന്നതുമാണ്.
മൂന്ന് ദിവസം സ്വാമിനാഥന്‍ കമ്മിഷനെ കുറിച്ചുള്ള ചര്‍ച്ച: 2004 ഡിസംബറിനും 2006 ഒക്‌ടോബറിനുമിടയില്‍ സുപ്രധാന പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയുള്ള സ്വാമിനാഥന്‍ കമ്മിഷന്റെ അഞ്ചു റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ സമര്‍പ്പിച്ചിട്ട് 12 വര്‍ഷങ്ങള്‍ പിന്നിട്ടിരിക്കുന്നു. കുറഞ്ഞ താങ്ങുവില മാത്രമല്ല അതിലുള്ളത്. ചിലത് ഇവയാണ്; ഉല്‍പാദനക്ഷമത, ലാഭം, സുസ്ഥിരത, സാങ്കേതികത, സാങ്കേതിക തകരാറുകള്‍, കരഭൂമിയിലെ കൃഷി, വില സ്തംഭനവും വില ഉറപ്പു നല്‍കലും ഉള്‍പ്പെടെ നിരവധി കാര്യങ്ങള്‍. കാര്‍ഷിക ഗവേഷണം സാങ്കേതിക വിദ്യ എന്നിവയുടെ സ്വകാര്യവല്‍ക്കരണവും നമുക്ക് തടയാനാകണം. ആസന്നമായ പാരിസ്ഥിതിക ദുരന്തങ്ങള്‍ കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും വേണം.

പിന്നീടുള്ള മൂന്ന് ദിവസം ജനങ്ങള്‍ തെളിവ് നല്‍കണം: പാര്‍ലമെന്റിന്റെ സെന്‍ട്രല്‍ ഹാളില്‍ പ്രതിസന്ധിയുടെ ഇരകള്‍ സംസാരിക്കട്ടെ. എന്താണ് പ്രതിസന്ധിയെന്ന്, അത് അവര്‍ക്കും ലക്ഷക്കണക്കായ മറ്റുള്ളവര്‍ക്കും എന്തൊക്കെ ദുരന്തങ്ങളാണ് നല്‍കിയതെന്ന് അവര്‍ പറയട്ടെ. അത് കേവലം കൃഷിയെ കുറിച്ച് മാത്രമല്ല. ആരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ സ്വകാര്യവല്‍ക്കരണം ഗ്രാമീണ ദരിദ്രരെ തീര്‍ച്ചയായും മുഴുവന്‍ ദരിദ്രരെയും എങ്ങനെയാണ് പ്രയാസപ്പെടുത്തുന്നതെന്നുകൂടിയാണ്. ഒരു പക്ഷേ ഏറ്റവും വേഗത്തില്‍ അല്ലെങ്കില്‍ രണ്ടാമതായി വര്‍ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആരോഗ്യ ചികിത്സാ ചെലവാണ് ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളുടെ കടം പെരുകിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്ന്.
മൂന്ന് ദിവസം വായ്പാ പ്രതിസന്ധിയെ കുറിച്ച്: വര്‍ധിച്ചുവരുന്ന ക്രൂരമായ കടക്കെണിയെക്കുറിച്ച്. എണ്ണമറ്റ ആയിരക്കണക്കിന് കര്‍ഷകരുടെയും തകര്‍ച്ച നേരിടുന്ന, ലക്ഷക്കണക്കിന് മറ്റുള്ളവരുടെയും ആത്മഹത്യ നിരക്ക് വര്‍ധനയ്ക്കുള്ള പ്രധാനഘടകമാണിത്. എപ്പോഴും അത് അവരുടെ വന്‍ നഷ്ടത്തിന്റെയോ അല്ലെങ്കില്‍ ഭൂമിയുടെയോ പേരിലാണ്. വായ്പാ സംഘങ്ങളുടെ നയങ്ങള്‍ അവരെ സ്വകാര്യ പണമിടപാടുകാരിലേയ്ക്ക് തിരികെ പോകാന്‍ വഴി തുറക്കുന്നു.
മൂന്ന് ദിവസം രാജ്യത്തിന്റെ വന്‍ ജല പ്രതിസന്ധിയെ കുറിച്ച്: വരള്‍ച്ചയെക്കാള്‍ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ജലപ്രതിസന്ധി. യുക്തിസഹമായ വിലനിര്‍ണയത്തിനെന്ന പേരില്‍ വെളളം സ്വകാര്യവല്‍ക്കരിക്കുന്നതിന് സര്‍ക്കാര്‍ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു. കുടിവെള്ളം മൗലികാവകാശമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ജീവന്‍ നിലനിര്‍ത്തുന്നതിനുള്ള ഉറവിടമായ വെള്ളം ഏതു മേഖലയിലായാലും സ്വകാര്യവല്‍ക്കരിക്കുന്നത് തടയുകയും വേണം. ജലത്തിന്റെ സാമൂഹ്യ നിയന്ത്രണവും തുല്യമായ ലഭ്യതയും പ്രത്യേകിച്ച് ഭൂരഹിതര്‍ക്ക് ഉറപ്പുവരുത്തണം.
വനിതകളായ കര്‍ഷകരുടെ അവകാശ സംരക്ഷണ ചര്‍ച്ചയ്ക്ക് മൂന്ന് ദിനം: പാടങ്ങളിലും പറമ്പുകളിലും നന്നായി പണിയെടുക്കുന്നവരുടെ അവകാശങ്ങളും — ഉടമസ്ഥതയുമുള്‍പ്പെടെ- പ്രശ്‌നങ്ങളും അഭിമുഖീകരിക്കാതെ കാര്‍ഷിക പ്രതിസന്ധിയുടെ പരിഹാരം പൂര്‍ണമാകില്ല. രാജ്യസഭയില്‍ ഡോ. സ്വാമിനാഥന്‍ 2011 ല്‍ അവതരിപ്പിച്ചതാണ് വനിതാ കര്‍ഷകരുടെ അധികാര നിയമം. 2013 ല്‍ ഇത് അസാധുവായി. ഈ വിഷയത്തിലുള്ള ചര്‍ച്ചയുടെ തുടക്കമായിരുന്നു അത്.
സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരുമായ ഭൂരഹിത തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശത്തെ കുറിച്ച് മൂന്ന് ദിവസം:

ദുരിതങ്ങള്‍ മൂലമുള്ള കുടിയേറ്റം പല തരത്തില്‍ ഉയര്‍ന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്‍ ഈ പ്രശ്‌നം ഒരിക്കലും ഗ്രാമീണമല്ല. എവിടെയാണ് പൊതുനിക്ഷേപമുണ്ടാകുന്നത് അവിടെയെല്ലാം അവരുടെ ആവശ്യങ്ങളും അവകാശങ്ങളും കാഴ്ചപ്പാടുകളും ഒരുഘടകമാണ്.
മൂന്ന് ദിവസം കൃഷിയെ കുറിച്ച്: ഇപ്പോള്‍ മുതല്‍ അടുത്ത 20 വര്‍ഷത്തേയ്ക്ക് എന്തുതരത്തിലുള്ള കൃഷിയാണ് നമുക്ക് വേണ്ടത്, കോര്‍പ്പറേറ്റുകള്‍ക്കുവേണ്ടി മാത്രമുള്ള ഒന്നാണോ, സമൂഹത്തിനും കുടുംബത്തിനും അവരുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ നിലനില്‍പിന് വേണ്ടി മാത്രമുള്ളതാകണോ? കാര്‍ഷിക മേഖലയില്‍ നാം നിര്‍ബന്ധമായും ഏറ്റെടുക്കേണ്ട മറ്റുവിധത്തിലുള്ള പല കാര്‍ഷിക ഉടമസ്ഥതകളും നിയന്ത്രണങ്ങളുമുണ്ട്. കേരളത്തില്‍ പരീക്ഷിച്ച കൂട്ടുകൃഷി (ഗ്രൂപ്പ് ഫാമിങ്) — ഇപ്പോള്‍ കുടുംബശ്രീ മുേേഖനയും നടക്കുന്നത് — അതിലൊന്നാണ്. ഭൂപരിഷ്‌കരണമെന്ന അപൂര്‍ണമായ അജന്‍ഡ പൂര്‍ത്തിയാക്കണം. ഈ വിഷയത്തിലുള്ള സംവാദം അര്‍ഥവത്താകണമെങ്കില്‍ ആദിവാസികളും ദളിതരും തൊഴിലാളികളുമായ കര്‍ഷകരുടെ പ്രശ്‌നങ്ങളില്‍ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തുകയെന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടിയും തുറന്നെതിര്‍ക്കില്ല ഈ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍. ആരാണ് യഥാര്‍ഥത്തില്‍ നടക്കുന്നത് ഉറപ്പാക്കുക? അവകാശങ്ങള്‍ കവര്‍ന്നെടുക്കപ്പെട്ടവര്‍ തന്നെ.
കഴിഞ്ഞ മാര്‍ച്ചില്‍ ഏകദേശം 40,000 ത്തിലധികം വരുന്ന കര്‍ഷകരും തൊഴിലാളികളും ഇതില്‍ ചില ആവശ്യങ്ങള്‍ ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ട് നാസിക്കില്‍ നിന്ന് മുംബൈയിലേയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച നീണ്ടുനിന്ന മാര്‍ച്ച് നടത്തുകയുണ്ടായി. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സര്‍ക്കാര്‍ ധാര്‍ഷ്ട്യത്തോടെ നഗര മാവോയിസ്റ്റുകളെന്ന് പറഞ്ഞ് അവരെ നിരാകരിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാല്‍ നിയമസഭ വളയുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് നഗരത്തിലെത്തിയപ്പോള്‍ നിലപാട് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഗ്രാമീണ ദരിദ്രര്‍ തങ്ങളുടെ സര്‍ക്കാരിനെ നേര്‍വഴിയിലാക്കുകയായിരുന്നു. ഉയര്‍ന്ന അച്ചടക്കം പാലിച്ച മാര്‍ച്ചില്‍ പങ്കെടുത്തവര്‍ നഗരത്തില്‍ വലിയ പ്രതിഫലനങ്ങളാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. നഗരത്തിലെ തൊഴിലാളികള്‍ മാത്രമല്ല, ഉയര്‍ന്ന ഇടത്തരം വിഭാഗത്തിലുള്ളവരും പിന്തുണയുമായി ഇറങ്ങിത്തിരിച്ചു.

ഇതുപോലൊന്ന് ദേശീയ തലത്തില്‍ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടണം. മുംബൈയിലുണ്ടായതിനെ കണക്കാക്കിയാല്‍25 ഇരട്ടിയിലധികം ശക്തമായത്. പാര്‍ശ്വവല്‍ക്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ഒരു ലോങ്മാര്‍ച്ച്. കര്‍ഷകര്‍ മാത്രമല്ല, തൊഴിലാളികള്‍, പ്രതിസന്ധികളാല്‍ തകര്‍ക്കപ്പെട്ട മറ്റുവിഭാഗങ്ങളും പങ്കെടുക്കുന്നൊരു ലോങ്മാര്‍ച്ച്. അതുപോലെ നേരിട്ട് ബാധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും സഹജീവികളുടെ ദുരിതങ്ങളോട് ചേര്‍ന്ന് നടക്കുന്നവരുടെ പങ്കാളിത്തവും പ്രധാനമാണ്. ജനാധിപത്യത്തിനും നീതിക്കും വേണ്ടി നിലക്കൊള്ളുന്നവരുമുണ്ടാകണം. തലസ്ഥാനം ലക്ഷ്യമാക്കി രാജ്യത്തിന്റെ ഓരോ കേന്ദ്രങ്ങളില്‍ നിന്നും പുറപ്പെടുന്നൊരു ലോങ് മാര്‍ച്ച്. ചെങ്കോട്ടയില്‍ നടക്കുന്ന റാലികളോ ജന്തര്‍മന്ദറിലെ സമരങ്ങളോ പോലെയല്ല. പാര്‍ലമെന്റ് വളഞ്ഞുകൊണ്ട് കേള്‍ക്കാനും ശ്രദ്ധിക്കാനും നടപടിയെടുക്കാനും നിര്‍ബന്ധിക്കുന്നൊരു മാര്‍ച്ച്. തീര്‍ച്ചയായും അവര്‍ ഡല്‍ഹി പിടിച്ചടക്കണം. അത് നടപ്പിലാകുന്നതിന് വളരെ മാസങ്ങള്‍ വേണ്ടിവന്നേക്കാം. യുദ്ധസമാനമായൊരു വെല്ലുവിളിയുമാണത്. അതു സംഭവിക്കണമെങ്കില്‍ കര്‍ഷകര്‍, തൊഴിലാളികള്‍, മറ്റ് സംഘടനകള്‍ എന്നിവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ, വിശാലമായ മുന്നണി ഉണ്ടാകേണ്ടതുണ്ട്. അധികാരികളുടെയും അവരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന മാധ്യമങ്ങളുടെയും ഭാഗത്തുനിന്ന് ശക്തമായ എതിര്‍പ്പുകള്‍ അതിന് നേരെ ഉയരും. ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അതിനെ ക്ഷയിപ്പിക്കാനും ശ്രമമുണ്ടാകും. എങ്കിലും അത് നടക്കണം. പാവപ്പെട്ടവരെ വില കുറച്ചുകാണരുത്. കാരണം അവരാണ് — ജല്‍പനങ്ങള്‍ നടത്തുന്ന വിഭാഗമല്ല — ജനാധിപത്യത്തെ ജീവസുള്ളതായി നിലനിര്‍ത്തുന്നത്. ജനാധിപത്യ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയര്‍ന്ന രൂപങ്ങളിലൊന്നായിരിക്കും അത്. ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യര്‍ അല്ലെങ്കില്‍ അതിലുമധികം പേര്‍ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികളുടെ ദൗത്യം ഉറപ്പാക്കണം. ഭഗത് സിങ് പറഞ്ഞതുപോലെ ബധിര കര്‍ണങ്ങളെ കേള്‍പ്പിക്കാനും അന്ധമായ കണ്ണുകളെ കാട്ടാനും ഊമകളെ സംസാരിപ്പിക്കാനും ശക്തിയുള്ളവരാണ് അവര്‍.

(വയര്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ പോര്‍ട്ടലില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കുറിപ്പിനെ ആസ്പദമാക്കി തയ്യാറാക്കിയത്)