ഡൽഹി വായു ഗുണനിലവാര സൂചിക ഉയർന്നതോടെ, മലിനീകരണ പ്രതിസന്ധിയിൽ ഡല്ഹി സർക്കാരിന് പൗരന്മാരിൽ നിന്നും പ്രതിപക്ഷത്തിൽ നിന്നും കനത്ത പ്രതിഷേധം നേരിടേണ്ടി വരുന്നു. മുന് സര്ക്കാരിനെതിരെ സമരം നടത്തി വീറ് കാട്ടിയ ബിജെപി അധികാരത്തിലെത്തിയപ്പോള് ഒന്നും ചെയ്യാനാകാതെ മിഴിച്ചുനില്ക്കുകയാണ്. കൊട്ടിഘാഷിക്കുന്ന ഇരട്ട എന്ജിനില് ഒന്നായ കേന്ദ്ര സര്ക്കാരിനും മിണ്ടാട്ടമില്ല. സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് പോലും ദുരവസ്ഥ നേരിടേണ്ടി വന്ന അവസ്ഥ വിവരിക്കുമ്പോള് ഈ പ്രതിസന്ധി എങ്ങനെ മറികടക്കുമെന്ന ആശങ്കയിലാണ് സര്ക്കാര്. “ഞാൻ ഒരു മണിക്കൂർ നടക്കാൻ പോയി. എനിക്ക് സുഖമില്ലാതായിരിക്കുന്നു,” ഈ ആഴ്ച ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടതാണിത്. ഡൽഹി — എൻസിആറിലും ഇന്ത്യയിലുടനീളവും മലിനീകരണ പ്രതിസന്ധി എത്രത്തോളം ഗുരുതരമാണെന്നതിന്റെ സൂചനയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം. ആഴ്ചകളായി വായു ഗുണനിലവാര സൂചിക 400 മുതൽ 500 വരെയോ അതിലും മോശമോ ആണ്. പ്രായമായവരെയും ദുർബലരെയും കുട്ടികളെയും ഉള്പ്പെടെ എല്ലാവരെയും ഇത് ബാധിക്കുന്നു.
ദൈനംദിന ജീവിതത്തെയും ആരോഗ്യത്തെയും ബാധിക്കുന്ന മലിനീകരണത്തെക്കുറിച്ച് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് മാത്രമല്ല ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചത്. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി ഡൽഹിയിൽ ഒരു കൂട്ടം അമ്മമാരെ കണ്ടു. കുട്ടികൾ വിഷവായു ശ്വസിച്ചുകൊണ്ട് വളരുന്നതിനെക്കുറിച്ച് അവർ സംസാരിച്ചു. എക്സില് പുറത്തിറക്കിയ ഒരു വീഡിയോയിലും കുറിപ്പിലും അദ്ദേഹം അവരുടെ ആശങ്കകൾ പങ്കുവച്ചു. അവർ ക്ഷീണിതരും, ഭയന്നവരുമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. പാർലമെന്റിൽ വായു മലിനീകരണത്തെക്കുറിച്ച് അടിയന്തരവും വിശദവുമായ ചർച്ച നടത്തണമെന്ന അവരുടെ ആഹ്വാനത്തെ പിന്തുണച്ചു. മാധ്യമങ്ങളും ആരോഗ്യ വിദഗ്ധരും ഡൽഹി-എൻസിആർ നിവാസികളും ദീപാവലി മുതൽ, മേഖലയിലെ വായു മലിനീകരണത്തിന്റെ അളവ് പരമാവധി ഉയരുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. എന്നാല് ഡൽഹി സർക്കാർ ഹരിത പടക്കങ്ങളെ പിന്തുണച്ചു. സുപ്രീം കോടതിയും ഇത് അംഗീകരിച്ചു. സർക്കാർ നടത്തുന്ന മലിനീകരണ നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ തന്നെ പ്രതിസന്ധി എത്രത്തോളം ഗുരുതരമാണെന്ന് രേഖപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി. ആശുപത്രികളില് ശ്വസനസംബന്ധ കേസുകളിൽ വർധനവ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ആവർത്തിച്ചുള്ള കഠിനമായ എക്യുഎെ ലെവല്, സ്കൂളുകളുകള് അടച്ചിടാന് നിർബന്ധിതമാക്കി.
മലിനീകരണ സ്രോതസുകളെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരം ഡൽഹി സർക്കാരിനു മാത്രമാണ്. പ്രതിസന്ധിയെക്കുറിച്ച് മൗനം പാലിക്കുന്ന വിഭാഗം തന്നെയാണ് മലിനീകരണത്തിനെതിരെ നടപടിയെടുക്കാത്തതെന്ന ധാരണ ഉറപ്പാവുകയാണ്. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് പ്രകടിപ്പിച്ച ഭരണഘടനാപരമായ അടിയന്തരാവസ്ഥ, കോൺഗ്രസ് നേതാവ് ഉന്നയിച്ച രാഷ്ട്രീയ അടിയന്തരാവസ്ഥ, പൗരന്മാരുടെയും മെഡിക്കൽ പ്രൊഫഷണലുകളുടെയും പൊതു ആശങ്ക എന്നിവയ്ക്കു മുന്നില് സര്ക്കാര് നിശബ്ദമാണ്.
നവംബർ ഒമ്പതിന് ഇന്ത്യാ ഗേറ്റിൽ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ പിന്തുണയോടെ നഗരനിവാസികള്, പ്രത്യേകിച്ച് അമ്മമാരും കുട്ടികളും ഒരു പ്രതിഷേധ പ്രകടനം നടത്തി. ഗുരുതരമായ വായു പ്രതിസന്ധിയിൽ സർക്കാർ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്ന് അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. പ്ലക്കാർഡുകളും മാസ്കുകളും വഹിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ഡൽഹിയെ ഗ്യാസ് ചേംബർ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. അവർക്കു വേണ്ടത് സർക്കാർ നടപടികൾ ആരംഭിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. സുതാര്യമായ മലിനീകരണ ഡാറ്റ, കർശനമായ നിയന്ത്രണം, വായുവിൽ വിഷാംശം കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള വിശ്വസനീയമായ ഒരു ദീർഘകാല പദ്ധതി — പ്രത്യേകിച്ച് കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിന് എന്നിവയായിരുന്നു ആവശ്യങ്ങള്. ജനങ്ങള്ക്ക് ഉറപ്പ് നൽകുന്നതിനുപകരം, പങ്കെടുത്തവരെ പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തു. ഇന്ത്യാ ഗേറ്റിൽ പ്രതിഷേധം നടത്താൻ ആവശ്യമായ മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലെന്നായിരുന്നു കാരണം പറഞ്ഞത്. പിന്നീട് അവരെ വിട്ടയച്ചു. നവംബർ 23, 24 തീയതികളിൽ വീണ്ടും പ്രതിഷേധമുണ്ടായി. ഇത്തവണ കൂടുതലും യൂണിവേഴ്സിറ്റി വിദ്യാർത്ഥികളായിരുന്നു. പ്രതിഷേധം സംഘര്ഷത്തില് കലാശിച്ചു. പൊലീസുകാർക്ക് നേരെ കുരുമുളക് സ്പ്രേ പ്രയോഗിച്ചതായും ഗതാഗതം തടസപ്പെടുത്തിയതായും പൊലീസ് പറഞ്ഞു. അടുത്തിടെ കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരു മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവിന്റെ പോസ്റ്ററുകൾ പ്രതിഷേധക്കാർ വഹിച്ചുവെന്നും ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. മലിനീകരണത്തിനെതിരായ പ്രതിഷേധം തീവ്രവാദ ശക്തികൾ ഹൈജാക്ക് ചെയ്തതായി അധികൃതര് അവകാശപ്പെട്ടു. രണ്ട് എഫ്ഐആറുകളിലായി രണ്ട് ഡസനോളം പ്രതിഷേധക്കാരെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തു. മാധ്യമ വാർത്തകൾ, സർക്കാർ നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ, ജുഡീഷ്യറിയുടെയും പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെയും ശബ്ദങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം പ്രതിസന്ധിയുടെ തീവ്രത അടിവരയിടുന്നു. പ്രതിസന്ധി നേരിടാൻ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരമുള്ളവരിൽ നിന്നാണ് ശ്രദ്ധേയമായ നിശബ്ദത വരുന്നതെന്ന് വിമർശകർ വാദിക്കുന്നു. 2025 ജൂണിൽ പ്രഖ്യാപിച്ച വായു മലിനീകരണ ലഘൂകരണ പദ്ധതി നിലവിലുണ്ട്. ഐഐടി-കാൺപൂരുമായി സഹകരിച്ച് മഴമേഘങ്ങൾ വിതയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പദ്ധതി, ഒക്ടോബർ അവസാനം പരീക്ഷിച്ചു, പക്ഷേ അത് വിജയിച്ചില്ല.
പൊടിപടലങ്ങളിൽ വെള്ളം തളിക്കുക എന്നതാണ് മറ്റൊരു നിർദേശം. ഇതിന് ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, മലിനീകരണ നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് സമീപം വെള്ളം തളിക്കുന്നത് മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് വിവാദത്തിലായി. മറ്റ് പലതും ദീർഘകാല നടപടികളാണ്. അതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ടോ അതോ അതേപടി തുടരുകയാണോ എന്ന് വ്യക്തമല്ല. പൊടി നിയന്ത്രണം, ശുചിത്വം, മാലിന്യ സംസ്കരണം എന്നിവ എല്ലാ തലങ്ങളിലും പിന്തുടരുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുമെന്ന് ഡൽഹി മുഖ്യമന്ത്രി രേഖ ഗുപ്ത പറയുന്നുണ്ട്. മന്ത്രിമാരും എംഎൽഎമാരും ഫീൽഡ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നേരിട്ട് പരിശോധിച്ച് ശുചിത്വ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവലോകനം ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്നും ആവശ്യമുള്ളിടത്തെല്ലാം അടിയന്തര നിർദേശങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ടെന്നും ഗുപ്ത പറഞ്ഞു. ഡൽഹി ‑എൻസിആറിൽ ഡിടിസി, ക്ലസ്റ്റർ ബസുകള് അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യാനുള്ള പദ്ധതിയുമുണ്ട്. ഇത് 2026 ഓടെ പൂർത്തിയാകും. 10 വർഷത്തിൽ കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള 1,000 സിഎൻജി ബസുകൾ ഡൽഹിയിലുണ്ട്. എന്നാല് ബസ് യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞുവരികയാണെന്ന് ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ഇക്കണോമിക്സ് ആന്റ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് പുറത്തിറക്കിയ ഡൽഹി സ്റ്റേറ്റ് ഫ്രെയിംവർക്ക് ഇൻഡിക്കേറ്റർ റിപ്പോർട്ട് കാണിക്കുന്നു. 2015–16ൽ 5,842 ആയിരുന്ന ഡിടിസി, ക്ലസ്റ്റർ ബസുകളുടെ എണ്ണം 2023–24ൽ 7,485 ആയി വർധിച്ചു. ശരാശരി ദൈനംദിന യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണമാകട്ടെ 45.9 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 42.4 ലക്ഷമായി കുറഞ്ഞുവെന്ന് സെപ്റ്റംബർ അവസാനം ഇക്കണോമിക് ടൈംസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ഡൽഹി മെട്രോയിലെ യാത്രക്കാരുടെ ഗതാഗതത്തിലും സമീപ വർഷങ്ങളിൽ ഇടിവുണ്ടായി. 2017ൽ യാത്രാക്കൂലി വർധനവ് മെട്രോ സംവിധാനത്തോടുള്ള ആകർഷണം കുറച്ചു. യാത്രക്കാർ താമസം മാറ്റുകയോ കൂടുതൽ മലിനീകരണമുണ്ടാക്കുന്ന ഓട്ടോകൾ, വ്യക്തിഗത വാഹനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സൗകര്യപ്രദമായ മാർഗങ്ങൾ തെരഞ്ഞെടുക്കുകയോ ചെയ്തു. ഈ വർഷം ഓഗസ്റ്റിൽ, രേഖാ ഗുപ്തയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബിജെപി സർക്കാർ അധികാരത്തിലിരിക്കുമ്പോള് മെട്രോ വീണ്ടും നിരക്ക് വർധിപ്പിച്ചു. എഎപി ഭരണകാലത്ത് നിരക്ക് വര്ധനയെ രൂക്ഷമായി വിമര്ശിച്ചവരാണ് ബിജെപി. നയരൂപീകരണത്തിലെയും നടപ്പാക്കലിലെയും അവ്യക്തതകളും ആശയക്കുഴപ്പങ്ങളും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, ഉയർന്ന മലിനീകരണ തോതിന് പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളിൽ നിന്നും പൗരന്മാരിൽ നിന്നും സർക്കാർ കടുത്ത വിമർശനം നേരിടുന്നതിൽ അതിശയിക്കാനില്ല.
ഇവിടെ പോസ്റ്റു ചെയ്യുന്ന അഭിപ്രായങ്ങള് ജനയുഗം പബ്ലിക്കേഷന്റേതല്ല. അഭിപ്രായങ്ങളുടെ പൂര്ണ ഉത്തരവാദിത്തം പോസ്റ്റ് ചെയ്ത വ്യക്തിക്കായിരിക്കും. കേന്ദ്ര സര്ക്കാരിന്റെ ഐടി നയപ്രകാരം വ്യക്തി, സമുദായം, മതം, രാജ്യം എന്നിവയ്ക്കെതിരായി അധിക്ഷേപങ്ങളും അശ്ലീല പദപ്രയോഗങ്ങളും നടത്തുന്നത് ശിക്ഷാര്ഹമായ കുറ്റമാണ്. ഇത്തരം അഭിപ്രായ പ്രകടനത്തിന് ഐടി നയപ്രകാരം നിയമനടപടി കൈക്കൊള്ളുന്നതാണ്.